0G Labs là gì?

0G Labs (từng được biết đến với tên gọi Zero Gravity Labs) là blockchain Layer 1, được thiết kế module hóa cho AI on-chain, hướng tới mục tiêu xây dựng một hệ sinh thái nơi dữ liệu, tính toán AI và inference hoàn toàn diễn ra trên chuỗi, minh bạch và có thể dễ dàng kiểm chứng.

Kể từ khi ra mắt vào năm 2024, 0G đã thu hút hơn 35 triệu USD vốn pre‑seed từ các quỹ hàng đầu như Hack VC, Delphi Digital và Stanford Builders Fund để triển khai testnet và phát triển lộ trình công nghệ.

Trong các phiên bản testnet gần đây như Newton v2, Galileo V3… nền tảng đã đạt 2.500 TPS, độ xác nhận dưới 1 giây và được hàng nghìn validator tham gia – minh chứng cho một kiến trúc tối ưu, sẵn sàng cho các ứng dụng AI on‑chain với quy mô lớn.

Mô hình hoạt động của 0G Labs

0G Labs được thiết kế từ đầu để phục vụ một thế hệ ứng dụng mới: AI on-chain. Để làm được điều này, 0G triển khai một kiến trúc hạ tầng đa tầng gồm bốn lớp chính: 0G DA, OG Storage, 0G Chain, và dAIOS. Các lớp này phối hợp chặt chẽ với nhau để đảm bảo hiệu suất, bảo mật, và khả năng mở rộng vượt trội cho các workload AI lẫn Web3.

0G Storage

Nền móng đầu tiên là 0G Storage, nơi dữ liệu được xử lý bằng kỹ thuật erasure coding (chia nhỏ và mã hóa dữ liệu thành các mảnh), đủ khả năng phục hồi kể cả khi một phần mạng lưới bị lỗi hoặc ngừng hoạt động. Điều này mang lại tính khả dụng cao mà không cần lặp dữ liệu quá mức như trong các hệ thống truyền thống.

Tuy nhiên, khác biệt cốt lõi nằm ở cơ chế Proof of Random Access (PoRA): mỗi node lưu trữ không chỉ lưu trữ dữ liệu một cách thụ động mà phải chủ động chứng minh rằng họ thực sự giữ các mảnh dữ liệu đang được truy vấn. Thử thách này được đưa ra một cách ngẫu nhiên và tự động, và chỉ những node phản hồi đúng mới được thưởng. Đây là một cách tiếp cận giúp đảm bảo sự trung thực mà không cần đến hệ thống giám sát tập trung.

0G DA

Tiếp nối lớp lưu trữ là lớp Data Availability (DA), chịu trách nhiệm bảo đảm rằng dữ liệu đã lưu trữ có thể được truy cập bởi các bên liên quan, đặc biệt là với rollup và AI. 0G DA không chỉ đơn thuần là một giải pháp xác minh dữ liệu, mà là một hệ thống quorum xác thực nhẹ dựa trên VRF (Verifiable Random Function), cơ chế chọn ngẫu nhiên các validator để xác minh tính khả dụng của dữ liệu.

Quá trình xác nhận không yêu cầu toàn bộ mạng tham gia mà chỉ cần một số lượng đủ trong quorum, giúp giảm thiểu độ trễ và mở rộng băng thông. Điều này đặc biệt quan trọng với các ứng dụng AI cần xử lý lượng lớn dữ liệu đầu vào, như inference logs hay fine-tuning datasets.

Một ưu điểm đáng kể là lớp DA này có thể được chia sẻ bởi nhiều chain hoặc rollup khác nhau, giúp tiết kiệm tài nguyên validator và thúc đẩy khả năng mở rộng theo chiều ngang của toàn hệ sinh thái.

0G Chain

Phía trên lớp DA là 0G Chain, một modular blockchain được thiết kế đặc biệt để xử lý khối lượng giao dịch và logic liên quan đến AI. Khác với các chain truyền thống, 0G tách rời ba chức năng: thực thi, lưu trữ và DA – mỗi chức năng được triển khai trên một lớp riêng biệt, nhằm tối ưu hóa hiệu năng và khả năng tùy biến.

Một điểm nhấn nổi bật là khả năng tương tác với dữ liệu AI: smart contract trên 0G Chain có thể gọi inference trực tiếp từ các node AI, xác thực kết quả bằng cryptographic proofs, và thậm chí gắn kết đầu ra đó với trạng thái on-chain. Điều này giúp mở ra những use case mới, như hợp đồng tự động dựa trên kết quả mô hình học máy, mà không cần bên thứ ba trung gian.

dAIOS

Trên cùng của mô hình là dAIOS (decentralized AI operating system) – lớp điều phối và triển khai các dịch vụ AI mà không cần trung gian và có thể xác minh được. Tại đây, mỗi mô hình AI hoạt động như một smart contract riêng biệt. Khi có người sử dụng mô hình (thực hiện inference), hệ thống sẽ tự động tạo ra bằng chứng để xác minh rằng mô hình đã được thực thi đúng cách, đúng dữ liệu, và kết quả có thể được kiểm chứng, đảm bảo quá trình hoàn toàn minh bạch và không thể giả mạo.

Khác với cách tiếp cận “AI as a black-box” hiện nay, dAIOS cung cấp hạ tầng để xây dựng các pipeline AI có thể lập trình, kết hợp dữ liệu từ các lớp bên dưới (storage, DA, chain) và phục vụ cho logic của dApp. Đặc biệt, các dịch vụ inference có thể được định giá linh hoạt, thanh toán tức thì và trở thành một phần của nền kinh tế token hóa AI – nơi dữ liệu, mô hình và tính toán đều là tài sản có thể giao dịch.

Hệ sinh thái

Hệ sinh thái 0G Labs là một mạng lưới mở gồm hơn 236 dự án với 350+ tích hợp thực tế các lớp cốt lõi – Chain, Storage, DA và Compute. Trong đó, các dự án AI-native, inference và agents tiêu biểu gồm:

• SentientAGI
• Eliza OS
• OpenLedger
• Talus
• PlayArts
• Virtuals

Ngoài ra còn có các dự án hạ tầng, DeFi và hỗ trợ hệ sinh thái như:

• Chainlink
• Aethir (AethirCloud)
• EigenLayer
• Union
• Blade Games

Đội ngũ phát triển

Đội ngũ sáng lập của 0G Labs quy tụ những tên tuổi dày dạn kinh nghiệm trong lĩnh vực công nghệ và Web3. Michael Heinrich (CEO) là một doanh nhân kỳ cựu, từng sáng lập Garten và giảng dạy tại Stanford; Ming Wu (CTO) xuất thân từ Microsoft Research và từng là CTO của Conflux; Thomas Yao và Fan Long đều có nền tảng học thuật xuất sắc và nhiều kinh nghiệm trong đầu tư cũng như xây dựng hệ thống blockchain.

Ngoài ra, đội ngũ kỹ thuật mở rộng còn có nhiều nhân sự đến từ các tập đoàn hàng đầu như Apple, Amazon, Chainlink hay Avalanche, thể hiện chiều sâu chuyên môn và tầm nhìn dài hạn của dự án.